Hierin liggen dossiers van circa 425.000 personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht wegens mogelijke collaboratie met de Duitse bezetter.
De dossiers kunnen processen-verbaal, verhoren, getuigenverklaringen, correspondentie, persoonlijke stukken en gerechtelijke documenten bevatten.
Belangrijk: voorkomen in het CABR betekent niet automatisch dat iemand schuldig of veroordeeld was.
Bron: Nationaal Archief, Eerste zitting Tribunaal Bijzondere Rechtspraak te Den Bosch, 26 juli 1945, fotocollectie Anefo, fotograaf C. Blazer
Een strafdossier of proces-verbaal is meestal opgebouwd als een juridisch verhaal van verdenking naar oordeel. Veel dossiers in het CABR kunnen afwijken in volgorde.
Veel dossiers in het CABR kunnen afwijken in volgorde.
Het begint met de tenlastelegging. Hierin staat waarvan iemand officieel wordt beschuldigd: welke feiten zouden zijn gepleegd, wanneer, waar, tegen wie en onder welke omstandigheden. Dit is het uitgangspunt van de zaak; de rechter mag alleen oordelen over wat in de tenlastelegging staat.
Daarna volgen de proces-verbalen van onderzoek. Hierin beschrijven politie, marechaussee, recherche of andere opsporingsdiensten wat zij hebben vastgesteld. Denk aan aanhoudingen, huiszoekingen, gevonden documenten, in beslag genomen goederen, observaties en verklaringen van betrokkenen.
Vervolgens komen vaak de verhoren. Dit kunnen verklaringen zijn van de verdachte, getuigen, slachtoffers, buren, collega’s of andere betrokkenen. Deze verklaringen worden meestal zakelijk opgeschreven in vraag-en-antwoordvorm of als samenvattend verslag.
Daarna volgt het bewijsmateriaal. Dit kan bestaan uit brieven, lidmaatschapskaarten, foto’s, administratieve stukken, rapporten, verklaringen, krantenartikelen of andere documenten die de verdenking ondersteunen of juist ontkrachten.
In sommige dossiers staat daarna een samenvatting of conclusie van de opsporingsambtenaar of officier. Hierin wordt uitgelegd welke feiten volgens het onderzoek bewezen lijken, welke omstandigheden verzwarend of verzachtend zijn, en of vervolging wordt geadviseerd.
Daarna volgt de behandeling door de rechterlijke instantie. In het dossier kunnen stukken zitten over de zitting, de eis van de aanklager, het verweer van de verdachte of advocaat, en eventuele aanvullende verklaringen.
Het dossier eindigt met de uitspraak. Daarin staat of de verdachte schuldig is bevonden of is vrijgesproken, welke feiten bewezen zijn verklaard, welke straf of maatregel is opgelegd, of dat de zaak is geseponeerd of buiten vervolging is gesteld.
Dossiervolgorde strafproces-verbaal
- Tenlastelegging
Waarvan wordt de verdachte officieel beschuldigd? - Persoonsgegevens verdachte
Naam, geboortedatum, woonplaats, beroep, nationaliteit, gezinssituatie. - Aanleiding van het onderzoek
Waarom is het onderzoek gestart? Aangifte, melding, arrestatie, tip of eerdere verdenking. - Proces-verbaal van bevindingen
Wat hebben opsporingsambtenaren vastgesteld, gezien, gevonden of onderzocht? - Aanhouding en eventuele huiszoeking
Verslag van arrestatie, doorzoeking, inbeslagname en aangetroffen goederen. - Verhoor van de verdachte
Verklaring van de verdachte, vaak in vraag-en-antwoordvorm. - Getuigenverklaringen
Verklaringen van buren, collega’s, slachtoffers, familieleden of andere betrokkenen. - Bewijsstukken
Brieven, formulieren, foto’s, lidmaatschapskaarten, administratieve stukken, rapporten of andere documenten. - Aanvullende processen-verbaal
Extra onderzoek, nieuwe verklaringen, correcties of nadere bevindingen. - Conclusie of advies van de opsporingsdienst
Samenvatting van de verdenking en advies over vervolging. - Stukken van het Openbaar Ministerie
Beslissing tot vervolging, eis, correspondentie of sepotbeslissing. - Zittingsstukken
Verslag van de behandeling, standpunten van aanklager en verdediging. - Uitspraak
Vrijspraak, veroordeling, strafmaatregel, buitenvervolgingstelling of sepot.